Genel hatlarıyla Sembolizm ve Sürrealizm

Fransa’da 19. yüzyıl sonu ile 20. yüzyıl başında ortaya çıkan, sanatçıların yaratıcı imgelemleriyle beslenen bir akım olarak sembolizm, dönemin geçerli eğilimleri olan realizm ve empresyonizme karşıt bir yönelim olarak doğmuş ve gerçek nesneleri değil; düşünce, duygu, ideal ve düşleri resmetme güdüsünü temsil etmiştir. İmgelem tabirinin kullanımı, akımı öne çıkaran bir kavram bütünü olup, gücünü düşün özgürce simgelediği şeylerle harmoni içinde olmasından almaktadır. Diğer bir belirgin tabir olan düş ise, sembolistlerin devrimci ve yenilikçi tarafını sembolize eder.

Sembolistler maddecilik çağında yaşadıklarını öne sürerek manevi değerleri yeniden gündeme getirmeyi amaçlamışlardır. Bu nedenle de dinsel ve mistik ögeler sembolizm içinde güçlü bir yer tutmuştur.

Sembolizmde sanat, sadece imgelerle değil, fikirlerle de ilgili olması gerektiği 20. yüzyıl görüşüne de katkıda bulunmuştur. "Sinestezi"[1] gibi kavramlar sanat, edebiyat ve felsefe üzerinde çeşitli etkiler bırakmıştır. Bu durum, örneğin müzik teorisinin resme; sanat teorisinin de, şiire uygulanmasıyla gerçekleşmiştir.

1916’da Zürih’te başlamış ve yedi yıl sonra Paris’te son bulmuş olan Dada akımıyla ateşlenen Sürrealizm, diğer adıya Gerçeküstücülük ise 1. Dünya Savaşı’nın hemen sonrasında Paris’te ortaya çıkmıştır. Dada ile gerçeküstücülüğün izleksel ortaklıklarının başlangıçta devam ettiğine tanıklık etsek de, Dada akımının “her şeyi”, “herkesi” ve hatta “edebiyat ve sanatı” da yok sayması, gerçeküstü öncülerini rahatsız etmeye başlamış, gelenekselleşmiş klasik insan kavramını yıkması ile de gerçeküstücülere de yeni insan tipini yaratmak düşmüştür.[2] Bir diğer yandan Gerçeküstücülük, Romantisizmin insanın iyicil ve mantıklı birer oluşum olduğunu vurgulayan bir akılcılıkla şekillenen klasik görüşlerine karşı ortaya çıkmış, uyumu reddeden bir akım olmasıyla dikkat çekerken, doğuda da sanatçıların paganizm ve barbarlık üzerinden hayal dünyalarını bir şekilde aktardığı egzotik, erotik ve şiddet içeren imgelemleri gözler önüne seren bir anlayış bütünü ortaya koymuştur. Gerçeküstücüler, Batı kültürünün irrasyonel ve sapkın yönlerine hayran kalmış, bu sebeple Avrupa kültüründe Hristiyanlık öncesi sanat formları ile bir soy yaratmaya çalışmışlar, zamanın diğer sanat akımları gibi, "ilkel" kültürlerin sanatından derinden etkilenip, son zamanlarda keşfedilen daha biçimsel ve rasyonel Afrika heykelinin aksine, etnik bir sanat biçimi olan Okyanusya sanatını tercih etmişlerdir.[3]

Gerçeküstücülük, tüm ahlaki ve estetik kaygıların ötesinde olmaya çalışmış olsa da, güzelleştiren ve süsleyen bir geleneksel sanat ve edebiyat üretmeye çalışmamıştır. Gerçeküstü bir çalışma, bir deneydir; bir soruşturmadır ve bir meydan okumadır.[4] 1920'lerin başında gerçeküstücüler, spiritüalist olarak tabir edilebilecek bir teknik olan otomatizm ile deneyler yapmaya başlamışlar; 1940'lı yıllarda Simya, Tarot, Gnostisizm[5] Tantra[6] ve Şamanizmden alınan kavramları ve görüntüleri sadece konu olarak değil, üretim ve teknik üzerinde de etkili olarak işlemişlerdir.[7]

[1]Yunanca syn (birlikte) ve aisthesis (algı/his/duyum) kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuştur. Ortaya çıkan "synaistesia" kelimesi, "birleşik his" ya da "birleşik duyum" olarak tercüme edilebilir. Sinestezik kişilerde herhangi bir duyunun uyarımı otomatik olarak başka bir duyu algısını tetiklemektedir. [2]https://www.e-skop.com/skopbulten/gercekustucu-modernizm/1256 [3]Nadia Choucha, Surrealism &The Occult, Rochester Vermont, Destiny Books, 1992, s.2 [4]Nadia Choucha, Surrealism & The Occult, Rochester Vermont, Destiny Books,1992, s.3 [5]İrfaniye. Bilme, anlama, gerçeğe ulaştıran güçlü sezme. [6]Hinduizmin aktif dişil Tanrıça formu olan Şakti'ye bağlı bir koludur. Batılı ülkelerde ve batılı eğitimden geçmiş doğulularda Tantra büyük ölçüde cinsellikle ilişkilendirilmesine rağmen Tantra'da cinsellik son derece sıkı şartlara bağlı, Tantra'nın belirli bir kolunda uygulanan ve diğer tüm pratiklerle birlikte düşünülmesi gereken ritüelistik bir uygulamadır: [7]Nadia Choucha, Surrealism & The Occult, Rochester Vermont, Destiny Books,1992, s.3

13 görüntüleme
 
  • Instagram

©2020, nazperi tarafından Wix.com ile kurulmuştur.

This site was designed with the
.com
website builder. Create your website today.
Start Now